ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ರೈತ : ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ.

ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ತ್ರಯಂಬಕಪುರ ಸರುವಿನ 30 ಎಕರೆ ಅಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ರೈತರೊಬ್ಬರು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು?

ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದೇ?

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವುದೇ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯೇ?

ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲ ಜೀವಂತ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯೇ?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಒಬ್ಬ ರೈತರ ತೋಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ದೊರೆಯಿತು.

ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ತ್ರಯಂಬಕಪುರದ ಸರು  (ಸರು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರು) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ಅಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳ ತೋಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 30 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವರು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ನಾನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹಲವಾರು ರೈತರ ತೋಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ‘ಸಾವಯವ’ ಎಂಬ ಪದವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಿಂತ ಒಂದು ಲೇಬಲ್ ಆಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ವಿಷಯವಲ್ಲ.

ತೋಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಅವರ ವಿಧಾನವೇ ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.

ಅವರ ವಿಧಾನ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ದೊಡ್ಡದು.

“ತೋಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ.”

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಬಳಕೆ

ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು, ರೈತರು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.

ಎಲೆಗಳು, ಬೆಳೆ ಅವಶೇಷಗಳು, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳು, ಮರದ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೂದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದ್ಧತಿಯೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಅವರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠವೆಂದರೆ—

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ಇದೇ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲು ಬಿಡದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗುಂಡಿಯೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯ:

ಅವರ ತೋಟದ ಸಮೀಪ ಸೊಪ್ಪಿನಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಎಲೆಗಳು, ಬಿದ್ದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅವರು ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಎಲೆಗಳು, ಬಿದ್ದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಮರಗಳ ಮೇಲಿನ ತೂಕದಿಂದ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮುರಿದು ಬೀಳಬಹುದು.

ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಳೆಯಲು ಬಿಡುವುದಾಗಲಿ, ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಾಗಲಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ.

ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು.

ಅವರ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಅನೇಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳವು ಅವರ ಮನೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾನುವಾರು ಆಧಾರಿತ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಘಟಕದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸ್ಲರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

25 ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗ:

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ಬಳಿ ಸುಮಾರು 25 ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಯ ಜಾನುವಾರುಗಳಿವೆ.

ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಘಟಕದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸ್ಲರಿಯನ್ನು ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಕೃಷಿಯ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ.

ಹಟ್ಟಿಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರ ನೀಡುವ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಅದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸ್ಲರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಲೆಗಳು ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತವೆ.

ಕೊಂಬೆಗಳು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಗಣಿ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಲರಿ ಪೋಷಕಾಂಶ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.

ತೋಟವು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ತೋಟದ ಮಟ್ಟದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಸೂಕ್ತ ವಿಧಾನ:

ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೊಳೆಯಲು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಕಾ ವಿಧಾನವು ಏರೋಬಿಕ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಳಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಳೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಬಾರಿ JCB ಬಳಸಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ತಿರುವುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಲವಾರು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇರಬಹುದು.

ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಎರಡು-ಮೂರು ಲಾರಿ ಲೋಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕುರಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ JCB ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ತಿರುವುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳು ಕೂಡ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆದಕಿ, ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿರುವಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎರಡೂ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಒಟ್ಟು ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಋತು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 40–50 ಲೋಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ನೂರು ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇರಬಹುದು.

ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮನೆಯ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.

ಇದು ದೊಡ್ಡ ತೋಟಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆ:

ಸಿದ್ಧವಾದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದನ್ನು ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಡಿಕೆ ಸಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಸಕ್ರಿಯ ಬೇರುಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಲುಪುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮುಂದಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗೊಬ್ಬರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಚಕ್ರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ತೋಟದ ಬೇರು ವಲಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ರೈತರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಚದರ ಅಡಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 50 ಕೆ.ಜಿ. ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಫಾರಸು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಇದು ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಧಾನ.

ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಅವರ ‘ಸುಡುಮಣ್ಣು’ ಪ್ರಯೋಗ:

ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ಸುಡುಮಣ್ಣು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಸ್ತುವಿನ ತಯಾರಿ.

ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು  ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಸಾವಯವ ಜೀವರಾಶಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸುಮಾರು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿನ ಒಂದು ಪದರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಂತರ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸೀಮಿತ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಭಾಗಶಃ ಸುಟ್ಟು ಇಂಗಾಲೀಕರಣ ಅಥವಾ ಚಾರಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತು ಭಾಗಶಃ ಸುಟ್ಟ ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣದಂತಿರುತ್ತದೆ.

ತತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಯೋಚಾರ್ ನಂತಿರುವ ವಸ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿ ಗಿಡದ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು 25–30 ಕೆ.ಜಿ. ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಗಮನಿಕೆ:

ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸೋರಿಕೆ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ರೋಗ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಎಲೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುಡುಮಣ್ಣನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5% ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ರೈತರ ತೋಟಮಟ್ಟದ ಗಮನಿಕೆ.

ಆದರೆ ಸುಡುಮಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ಅಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು, ಮಳೆ, ತೇವಾಂಶ, ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದರೂ ಈ ಗಮನಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು:

ರೈತರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ‘ಸಾವಯವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಅಕೇಶಿಯಾ ಎಲೆಗಳೂ ಕರಗುತ್ತವೆ, ಮಲ್ಚ್ ಆಗುತ್ತವೆ:

ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಅಕೇಶಿಯಾ ಮರಗಳ ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಲ್ಚ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವುದು.

ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೆಡುತೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೇಶಿಯಾ ಮರಗಳಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ಬೇಸಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಎಲೆಗಳು ಉದುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ಈ ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಚ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವು ಮೃದುವಾದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಕೇಶಿಯಾ ಎಲೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಳೆಯಬಹುದು.

ಆದರೆ ಎಲೆಗಳ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ ಕೇವಲ ಎರೆಹುಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಹುಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ ಅವುಗಳ ವಿಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇವು ಸೇವಿಸಿದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅವುಗಳ ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ, ಭಾಗಶಃ ಕೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸಾವಯವ ಅವಶೇಷಗಳ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಎರೆಹುಳುಗಳಂತೆಯೇ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೀಟಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಘಟಕ ಜೀವಿಗಳು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳೆಯಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುವ ಎಲೆಗಳಿಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಿದೆ.

ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಿದಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ:

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈ.

ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಮಣ್ಣು ಮೃದುವಾಗಿ, ಸ್ಪಂಜಿನಂತಿರುವ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು.

ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವು ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.

ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ತೋಟದ ನೆಲ ಕೇವಲ ನಿರ್ಜೀವ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲ.

ಅದು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳು ವಿಘಟಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಘಟಕ ಜೀವಿಗಳು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಆ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ.

ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಪದರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆದಕಿ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೈವಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಅಡಿಕೆ ತೋಟದೊಳಗೆ ಕಾಡಿನಂತಿರುವ ಮಣ್ಣು:

ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಕಂಡದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಡಿನ ನೆಲದ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ.

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಯಾರೂ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ತರುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲೆಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ಕೊಂಬೆಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ಅವು ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಬೇರುಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮತ್ತೆ ಎಲೆಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ತೋಟವು ಒಂದು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥ ಕೇವಲ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲ:

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೇವಲ ಯೂರಿಯಾ, DAP ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಶ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು.

ಅದರ ಮಹತ್ವ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವು:

• ಹಲವು ಸಸ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು,
• ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು,
• ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ ಸುಧಾರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು,
• ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು,
• ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಬಹುದು,
• ಮಣ್ಣಿನ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು,
• ಹಾಗೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಚಕ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೇವಲ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ನೈಟ್ರೋಜನ್, ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಇದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯ.

ಆದರೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಮತೋಲನ ಅಗತ್ಯ:

ರೈತರು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವಿದೆ.

ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಅಂಶಗಳು ಇರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೋಷಕಾಂಶ ಇದೆ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಅದು ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.

ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೆಳೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೋಷಕಾಂಶದ ಅಗತ್ಯವೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಲ್ಲ.

ರೈತರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಏನು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿದೆ?

ಮಣ್ಣಿಗೆ ಏನು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದೆ?

ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿವೆ?

ಅವು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ?

ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಇಲ್ಲಿಯೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗಾಗಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಡಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣುತ್ತದೆ:

ಈ ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನ ಅಡಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರು ಕರಿಮೆಣಸು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ತೋಟದಲ್ಲಿನ ಕರಿಮೆಣಸಿನ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಂಡವು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ, ತೇವಾಂಶದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ, ಇಡೀ ತೋಟದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಬಲ್ ಆಗಬಾರದು:

ಕೆಲವು ರೈತರು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ:

“ನನ್ನ ತೋಟ ಸಾವಯವ.”

ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ “Organic” ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಷ್ಟರಿಂದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ, ಯಾರೂ ನೋಡದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಒಳಸುರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇರಬಹುದು.

ಅದು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ.

ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ:

“ನೀವು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ?” ಎಂಬುದಲ್ಲ.

ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ:

“ನಿಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?”

ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟ ನಮಗೆ ನೀಡುವ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟವು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾವಯವ ಒಳಸುರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ.

ಅವರು ಹಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳು + ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳು + ಜಾನುವಾರುಗಳ ಗೊಬ್ಬರ + ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಲರಿ + ಕುರಿ ಗೊಬ್ಬರ + ತೋಟದ ಅವಶೇಷಗಳು + ಮಲ್ಚ್ + ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ + ನಿರಂತರ ಮರುಬಳಕೆ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಅಡಿಕೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದಲ್ಲ.

ಮಣ್ಣಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಿ, ಮಣ್ಣನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

ಮಣ್ಣು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ಬೇರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ನಿಜವಾದ ಆಧಾರ.

ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿ—ಆದರೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಕಲು ಮಾಡಬಾರದು:

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತರೂ ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ನಿಖರ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನಕಲು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೋಟವೂ ವಿಭಿನ್ನ.

ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮಳೆ, ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬೆಳೆ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗದ ಒತ್ತಡ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ತೋಟದಿಂದ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಅವರ ಮೂಲ ತತ್ವದಿಂದ ರೈತರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಲಿಯಬಹುದು:

ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ. ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ.

ತೋಟವನ್ನು ಕೇವಲ “ಸಾವಯವ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಧಾನ.

ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ರೈತನಿಗೆ ಒಂದು ಅಭಿನಂದನೆ:

ನನ್ನ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು 30 ಎಕರೆ ಅಡಿಕೆ ತೋಟವಲ್ಲ.

ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಕಾಣುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ನೋಡುವ ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ.

ಬಿದ್ದ ಎಲೆ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

ಬಿದ್ದ ಕೊಂಬೆ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಗಣಿ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಲರಿ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

ಕುರಿ ಗೊಬ್ಬರ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುವ ಎಲೆಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಿದೆ.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರ ತೋಟವು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬಹುದು.

ಅವರ ಈ ವಿಧಾನವು ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗಮನ ಹಾಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದೆ.

ತ್ರಯಂಬಕಪುರ, ಸಾರು ಭೇಟಿಯಿಂದ ನನಗೆ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ:

“ಗಿಡಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಡಿ. ಗಿಡಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ.”

ನಾವು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರೆ, ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರೆ—

ನಾವು ಕೇವಲ ಇಂದಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ನಾಳೆಯ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀ ದಿನೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.

ದುರದೃಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸೊಪ್ಪಿನ ಬೆಟ್ಟ, ಕುಮ್ಕಿ, ಸರಕಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿ  ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಸಿಗದಂತಾಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ  ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.