ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನಾಶಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ: ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೇ?

ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಸಿ — ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅಲ್ಲ.

ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರದಂತಿರುವ ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರೈತರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರಿಯಾದ ಔಷಧಿ, ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಪದೇಪದೇ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು, ಒಂದೇ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ರೈತರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಇರುತ್ತದೆ:

“ಸ್ವಲ್ಪ ಔಷಧಿ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಕಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.”

ಆದರೆ ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ.

ಅತಿಯಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಕೆ ಬೆಳೆ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಮೊದಲು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ;

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬೀಜಕಗಳ ಮೊಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ದೇಹದೊಳಗಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾಮ್ರ ಆಧಾರಿತ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರೊಪಿಕೊನಜೋಲ್, ಹೆಕ್ಸಾಕೊನಜೋಲ್, ಟೆಬುಕೊನಜೋಲ್, ಅಜಾಕ್ಸಿಸ್ಟ್ರೋಬಿನ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳನ್ನು ಕೇವಲ “ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಾದವು” ಎಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಘಟಕ (Active Ingredient) ಮತ್ತು ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ (Mode of Action) ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಸಬೇಕು?

ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬೆಳೆ, ರೋಗ, ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ, ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ICAR ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ನೀಡಿರುವ ಬೆಳೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ICAR-CPCRI ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು, ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ:

ಸರಿಯಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ + ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣ + ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ + ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ = ಉತ್ತಮ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ.

ಆದರೆ,

ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ = ಹೆಚ್ಚು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಎಂಬುದು ಸರಿಯಾದ ನಿಯಮವಲ್ಲ.

ಸಿಂಪಡಣೆ, ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು;

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳನ್ನು ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬಹುದು, ಮಣ್ಣಿಗೆ ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಬೇರುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಿತ್ತನೆ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮನಬಂದಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು.

ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಯನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಗಿಡದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿ ಸುರಿಯುವುದು ಎಂದಲ್ಲ.

ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಅಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೇರು ಮತ್ತು ಬುಡದ ರೋಗಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ICAR-CPCRI ಸಂಸ್ಥೆಯು ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್‌ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಪಕ್ಕದ ತೋಟದ ರೈತರು ಬಳಸಿದ ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸುವ ಮೊದಲು, ಯಾವ ರೋಗ, ಯಾವ ಔಷಧಿ, ಎಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಏನಾಗಬಹುದು?

ಅತಿಯಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ರೈತನ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

1. ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು

ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣು ಅಲ್ಲ. ಅದರೊಳಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರ, ಬೇರುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಟ್ರೈಕೋಡರ್ಮಾ (Trichoderma) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವು ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪನ್ನದ ಸ್ವರೂಪ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇತರ ಗುರಿಯಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸಹಜ ಜೈವಿಕ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

2. ರೋಗಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು

ಇದು ಅತಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಒಂದು ರೋಗಕಾರಕದ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುಳಿದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹರಡಬಹುದು.

ಹೀಗೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಔಷಧಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಪ್ರತಿರೋಧ (Fungicide Resistance) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.

ತಜ್ಞರ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ವಿವಿಧ Mode of Action ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

3. ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು;

ತೋಟದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆದರೆ, ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಹುದು.

ಆದರೆ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ:

• ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
• ತೋಟದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ
• ರೋಗಪೀಡಿತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು
• ಸೂಕ್ತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು
• ಗಾಳಿಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
• ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ತಳಿಗಳ ಬಳಕೆ
• ಸಮತೋಲನ ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ
• ಸರಿಯಾದ ನೀರಾವರಿ
• ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು

ಅಂದರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಮಾತ್ರವೇ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣವಲ್ಲ.

ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವೇನು?

ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

Trichoderma, Bacillus, ಕೆಲವು Pseudomonas ಮುಂತಾದ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ರೋಗಕಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Trichoderma ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೇರುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಜೀವಿಗಳು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಸ್ಯದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು.

ಅಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾನೋಡರ್ಮಾ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ Trichoderma harzianum ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನೂ ICAR-CPCRI ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನೂ “ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಪರಿಹಾರ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ಬಳಸಿದಾಗ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಒಂದು ಸಾಧನ — ಸಂಪೂರ್ಣ ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ;

ಇಲ್ಲಿ ರೈತರು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಚಾರವೊಂದಿದೆ.

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕದ ಉದ್ದೇಶ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಗಕಾರಕವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವುದು ಅಲ್ಲ.

ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಕದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೋಟದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದು.

ಒಮ್ಮೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ರೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದರರ್ಥ ತೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿವೆ ಎಂದಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “Disease Control” ಅಥವಾ “Disease Management” — ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ.

“Disease Eradication” — ರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಗಕ್ಕೂ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಇಡುವುದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾದರೆ ರೈತರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

• ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದೇ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
• ಅದೇ ರೀತಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುವುದೂ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
• ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು.

ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳೋಣ:

• ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯಾವ ರೋಗ?
• ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ?
• ಯಾವ Active Ingredient ಬಳಸಬೇಕು?
• ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು?
• ಎಷ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು?
• ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಡ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕೇ?
• ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು?
• ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಬಳಸಬಹುದು?
• ಈ ಔಷಧಿಯ Mode of Action ಯಾವುದು?

ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಔಷಧಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅನಗತ್ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಸಾರಾಂಶ:

ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು, ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ತೋಟದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸರಿಯಾದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಾಡುವಿಕೆ, ಸಮತೋಲನ ಪೋಷಕಾಂಶ, ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಗುರಿ ತೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವುದಾಗಿರಬಾರದು. ಹಾನಿಕಾರಕ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೋಟದ ಸಹಜ ಜೈವಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉತ್ತಮ ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆ.

ರೈತರು ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಒಂದು ಮಾತು:

“ಔಷಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದರ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.”