ಜಲಸಂಚಯ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಮೌನ ವಿನಾಶ. ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿಗೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಆಧಾರವಲ್ಲ. ಅದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥ, ಖನಿಜಗಳು, ನೀರು, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಎರೆಹುಳುಗಳ ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಬೇರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಮಳೆ, ಸರಿಯಾದ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ನೀರಾವರಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಂತರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಚಯ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಾನಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಕಾರಣ ಅದರ ಗಂಭೀರತೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಜಲಸಂಚಯ, ನೀರಿನ ನಿಲುಗಡೆ (Waterlogging) ಎಂದರೇನು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಣ್ಣಿನ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ (Pore spaces) ಸುಮಾರು 25% ಗಾಳಿ ಮತ್ತು 25% ನೀರು ಇರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಗಾಳಿಯೇ ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗುವಾಗ ಅಥವಾ ನೀರು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೋಗದಿದ್ದಾಗ, ಮಣ್ಣಿನ ಎಲ್ಲಾ ರಂಧ್ರಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ (Anaerobic condition) ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ;
ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳಿಗೂ ಉಸಿರಾಟ ಅಗತ್ಯ. ಅವು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪಡೆದು ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
ನೀರಿನ ನಿಲುಗಡೆಯಿಂದ:
- ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ಬೇರುಗಳ ಉಸಿರಾಟ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹೊಸ ಬೇರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
- ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೇರುಗಳು (ಕವಲು ಬೇರು ಅಥವಾ ತಲೆಕೂದಲಿನ ತರಹದ ಬೇರುಗಳು) ಮೊದಲು ಸಾಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.
- ನೀರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಇದ್ದರೂ ಗಿಡವು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಬಹುದು.
ಉಪಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ನಾಶ:
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಉಪಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಳೆಯಿಸಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ನೀರು ನಿಂತಾಗ:
- ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಉಪಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
- ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಂತಿಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಬದಲು ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕಬಲ್ಲ ಕೆಲವು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ:
ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ (ಕೊಳೆತ ಮೊಟ್ಟೆಯ ವಾಸನೆ)
- ಮೀಥೇನ್
- ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್
- ಸಾವಯವ ಆಮ್ಲಗಳು
- ವಿಷಕಾರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣ (Iron) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್
ಇವು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಾರಜನಕ (Nitrogen) ನಷ್ಟ:
ಜಲಸಂಚಯ ದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟವಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶವೆಂದರೆ ಸಾರಜನಕ.
ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೈಟ್ರೇಟ್ ರೂಪದ ಸಾರಜನಕವು ಡೆನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ (Denitrification) ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅನಿಲವಾಗಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ:
- ರೈತರು ಹಾಕಿದ ಯೂರಿಯಾ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರಜನಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಎಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಬಹುದು.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ:
ಜಲಸಂಚಯದಿಂದ ಕೇವಲ ಸಾರಜನಕವಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ
- ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ
- ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ
- ಗಂಧಕ
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿತನ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ಎರೆಹುಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ:
ಎರೆಹುಳುಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು. ಅವು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಾಡುವ ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೀರು ನಿಂತರೆ:
- ಎರೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ಕೆಲವು ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
- ಅನೇಕ ಎರೆಹುಳುಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ.
ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ:
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಂತೆ (Soil Aggregates) ಕಣಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಪುನರಪಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ನೀರು ನಿಂತರೆ:
- ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
- ಮಣ್ಣು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಗಾಳಿಯಾಡುವ ದಾರಿಗಳು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ.
- ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ಮುಂದಿನ ಮಳೆಯಲ್ಲೂ ನೀರು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಲ್ಲುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಒಂದು ದುಷ್ಟಚಕ್ರವಾಗಿ (Vicious Cycle) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಬೇರು ಕೊಳೆ ರೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ:
ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಣ್ಣು ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ:
- ಬೇರು ಕೊಳೆ
- ಕಾಂಡ ಕೊಳೆ
- ಕಾಲರ್ ರಾಟ್
- ಫೈಟೋಫ್ತೋರಾ (Phytophthora)
- ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಆಫ್
ಇಂತಹ ರೋಗಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹರಡಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಹೊಳೆ ಹಳ್ಳದ ಬದಿಯ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆರೆ ಬಂದು ಒಂದು ಎರಡು ದಿನ ನೀರು ನಿಂತರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಳೆ ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತಂಗಿದಾಗ ಆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರೋಗ ತಡೆಯುವಂತಹ ಜಿವಾಣುಗಳು ಸತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೋಗ ತಕ್ಷಣ ಬರುತ್ತದೆ.
ನೀರಿನ ನಿಲುಗಡೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ?
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
- ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ
- ಸಮರ್ಪಕ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ
- ಅತಿಯಾದ ನೀರಾವರಿ
- ಭಾರೀ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದು
- ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಕೊರತೆ
- ಹೊಲದ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆ
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು?
ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ರೈತರು ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.
- ಮಳೆಗಾಲದ ಮೊದಲು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ.
- ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- ಕೊಳೆತ ಮರದ ಅವಶೇಷಗಳು, ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಗೋಮಯದ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ.
- ಮಣ್ಣನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ.
- ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮಡಿಗಳನ್ನು (Raised beds) ನಿರ್ಮಿಸಿ.
- ನೀರು ಹರಿಯುವ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ.
ಸಮಾರೋಪ
ನೀರಿನ ನಿಲುಗಡೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲ. ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೇರುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ, ಉಪಕಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಎರೆಹುಳುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದರೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಉತ್ತಮ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಮಣ್ಣು—ಇವೇ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯಗಳು.
ಗಮನದಲ್ಲಿರಲಿ: ಗಿಡದ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಆಮ್ಲಜನಕವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿಯ ರಹಸ್ಯವು ಕೇವಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಗಾಳಿಯಾಡುವ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದೆ.
